
การเรียนรู้แบบสืบเสาะควรเป็นไปในทิศทางใด การเรียนการสอนแบบไหนจะช่วยกระตุ้นให้เกิด ‘ปัญญา’ อุปสรรคที่สำคัญคืออะไร

การเรียนรู้แบบสืบเสาะ ไม่ว่าจะเรียกชื่อแบบใดก็ตาม ย่อมมีลักษณะร่วม การนำแนวคิด PBL (Project-based Learning, Problem-based Learning) มาใช้ร่วมกับแนวคิดเมกเกอร์สเปซ กับเด็กๆ ที่โรงเรียนบ้านปลาดาวจึงไม่ได้ขัดแย้งกัน แต่กลับเสริมส่งกันเป็นอย่างดี

การ ‘เอ๊ะ’ หรือการตั้งคำถาม เป็นจุดเริ่มต้นของการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ กระบวนการ Inquiry-based Learning จะเกิดขึ้นได้ ขั้นแรก ผู้สอนและผู้เรียนควรล้มล้างความเชื่อที่ว่า ‘มีความจริงเพียงหนึ่งเดียว’ ในจักรวาลความรู้

อกจากการเรียนการสอนในระบบแล้ว กิจกรรมแบบไหนที่จะกระตุ้นให้เยาวชนสงสัย ตั้งคำถาม และหาคำตอบด้วยการสืบเสาะได้อีก? โครงการ ‘นักสืบสายน้ำ’ ที่แตกยอดมาเป็นโครงการอื่นๆ


หากระบบการศึกษาไม่ใช่พื้นที่ปลอดภัยที่เราจะแสดงความสงสัยและลงมือสืบเสาะ ความสงสัยใคร่รู้และพลังในการค้นหาคำตอบก็จะถูกถ่ายเทไปสู่พื้นที่อื่นๆ ที่สามารถแสดงออกได้แทน เช่น โลกออนไลน์ เป็นต้น

สังคมทุกวันนี้กลับไม่เอื้อต่อการสืบเสาะ ไม่ว่าจะในโลกของสื่อ หรือโลกของการศึกษา กระบวนการเรียนรู้ต่างๆ มักถูกตัดตอน ถูกขวางทาง ทำให้ไปไม่ถึงปลายทางที่หวังไว้ ยิ่งไปกว่านั้น ในสภาวะสังคมที่เต็มไปด้วยความเร่งรีบ การสืบเสาะข้อมูลเชิงลึกคือสิ่งที่ต้องใช้เวลา ทุน และทรัพยากรมากกว่าปกติ

หากต้องการสร้างเด็กให้เป็นคนช่างสงสัย พวกเขาต้องอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่เต็มไปด้วยผู้ใหญ่ที่ใคร่รู้